Noord-Brabant is al jaren een van de motoren van de Nederlandse economie. De provincie combineert een sterke industrie met kennisintensieve dienstverlening, een exportgerichte maaksector en een groot netwerk van toeleveranciers. Maar economische kracht brengt ook nieuwe vraagstukken met zich mee: ruimte, energie-infrastructuur en personeel worden steeds vaker de beperkende factoren.
Wie de Brabantse economie wil begrijpen, moet daarom niet alleen naar groei kijken, maar ook naar wat die groei mogelijk maakt én wat haar afremt.
Groei: Brabant presteert structureel bovengemiddeld
Op provinciaal niveau liet Noord-Brabant in 2023 een economische groei zien van 1,1%, waarmee het tot de best presterende provincies behoorde. Opvallend daarbij is dat in Brabant vooral de industrie een belangrijke aanjager was. Dit blijkt uit de regionale groeicijfers over 2023.
Die industriële basis is breder dan één regio of één sector. Brabant kent sterke clusters in hightech maakindustrie, automotive, logistiek, agrofood en chemie, met een stevige verwevenheid tussen grote spelers en mkb-toeleveranciers.
Innovatie als kern: Brainport en het Brabantse kennis-ecosysteem
Een groot deel van het innovatieve vermogen in Brabant is geconcentreerd in en rond Brainport Eindhoven. Daar komt onderzoek, engineering en maakindustrie samen in een schaal die ook landelijk zwaar meetelt.
In een regionale visie op internationaal talent wordt genoemd dat de R&D-uitgaven in de Brainportregio ongeveer €3 miljard per jaar bedragen en dat de regio een groot deel van Nederlands R&D-talent aantrekt. Daarnaast komt volgens hetzelfde document 36% van de Nederlandse hightech export uit de Brainporteconomie. Deze cijfers zijn terug te vinden in de publicatie over internationale talentontwikkeling.
De Brabantse innovatiekracht is daarmee niet alleen “een mooi verhaal”, maar een meetbare factor in het verdienvermogen van Nederland.
Export en industrie: Brabant als verdienregio
Brabant is sterk exportgericht. In provinciale rapportages wordt benadrukt dat de provincie een uitzonderlijk grote bijdrage levert aan de Nederlandse exportpositie. In een bestuursrapportage van de provincie wordt bijvoorbeeld gesteld dat Brabant goed is voor bijna een kwart van de Nederlandse export, waarmee het belang voor het nationale verdienvermogen wordt onderstreept. Dat is te lezen in de provinciale rapportage over economie en talentontwikkeling.
Deze exportgedreven structuur maakt Brabant krachtig, maar ook gevoelig voor internationale schommelingen in handel, toeleveringsketens en geopolitieke ontwikkelingen.
Arbeidsmarkt: meer kenniswerk, maar ook krapte
De Brabantse economie wordt kennisintensiever, maar de groei wordt steeds vaker begrensd door arbeidsmarktkrapte. In de Staat van Brabant wordt genoemd dat het aandeel kenniswerkers in 2023 34,2% bedroeg. Dat is een relevant signaal: de kennisbasis groeit, maar er blijft een structurele opgave om voldoende mensen aan te trekken en op te leiden.
Hier raakt economie direct aan wonen, bereikbaarheid en leefkwaliteit: talent kiest niet alleen voor banen, maar ook voor een provincie waar het prettig leven is.
De grenzen van groei: ruimte, netcongestie en voorspelbaarheid
Brabant is hard gegroeid, maar loopt ook tegen grenzen aan. Ruimte voor bedrijvigheid, woningbouw voor (internationale) werknemers en vooral de capaciteit van het elektriciteitsnet bepalen steeds vaker het tempo van economische ontwikkeling.
In de uitvoeringsagenda Economie, Kennis en Talentontwikkeling 2024–2027 beschrijft de provincie expliciet dat Brabant toekomstbestendig wil blijven door te sturen op randvoorwaarden: ruimte, talent, innovatie en de transitie naar datagedreven en circulaire bedrijvigheid.
Ook breder in Nederland speelt dit: het ondernemingsklimaat hangt steeds meer samen met factoren als beschikbaar talent, energie-infrastructuur en voorspelbaarheid van beleid. Dat komt terug in de Monitor Ondernemingsklimaat.
Wat betekent dit voor de komende jaren?
De middellange termijn draait in Brabant minder om “nog meer groei” en meer om slim doorgroeien. Dat betekent:
1) Innovatie vasthouden door kennis en maakindustrie te blijven verbinden.
2) Groei mogelijk maken via energie, ruimte en bereikbaarheid.
3) Brede welvaart bewaken, zodat de economie niet losraakt van leefbaarheid.
Brabant is daarmee een provincie in een nieuwe fase: de basis is sterk, maar de volgende stap vraagt keuzes. Niet alleen economisch, maar ook ruimtelijk en sociaal.
De Brabantse economie groeit door, maar succes wordt steeds vaker bepaald door hoe goed de provincie haar randvoorwaarden op orde krijgt.